"Ik kan hier bouwen aan kansen voor leerlingen."
Joost van Rijt werkt met veel plezier aan het Briant College, een school voor voortgezet speciaal onderwijs. De route naar zijn huidige functie was allesbehalve rechtlijnig: tien jaar als zelfstandige in de bouw, een periode van zelfreflectie en uiteindelijk de stap naar het onderwijs. Op het grensvlak van techniek, persoonlijke ontwikkeling en echte aandacht. Vanuit zijn eigen jeugdervaringen en een sterke interesse in gedrag, weet Joost een veilige haven te creëren voor leerlingen. Met een mix van traditioneel ambacht, innovatieve technologie én oprechte betrokkenheid begeleidt hij jongeren richting zelfvertrouwen, vakmanschap en een hoopvolle toekomst. Zijn droom: onderwijs dat persoonlijk is, relationeel en gericht op intrinsieke motivatie.
Ondernemer met een rafelrandje
Ik heb tien jaar een bouwbedrijf gehad met als specialisatie renovaties en aanbouw. Ik heb zo ook mijn eigen huis gebouwd. Dat was een droom die uitkwam. Maar ik ervoer dat ondernemen ook betekent: geen vaste inkomsten, altijd onzekerheid over opdrachten en geen vangnet als er iets gebeurt. Dat voelde ik aan den lijve toen ik thuis kwam te zitten na een ski ongeluk, waarbij ik mijn schouder ernstig blesseerde en niet kon werken. Toen besefte ik hoe kwetsbaar zelfstandig ondernemerschap eigenlijk was. Het romantische beeld van vrijheid en onafhankelijkheid bleek maar half waar. Ook qua fysieke belasting zag ik het niet zitten om nog 25 jaar met gipsplaten en stenen te sjouwen.
Op zoek naar een nieuwe vervulling
Na het afronden van mijn huis besefte ik dat ik toe was toe aan iets nieuws. Maar wát precies wist ik nog niet. Ik ben toen eerst een coach opleiding gaan doen, de NLP Practitioner en Master. Ik had eerder al een tijdje in de evenementenwereld gewerkt, maar ik zocht eigenlijk meer verdieping en betekenis. Ik wilde werken met mensen, kennis doorgeven, coachen, van betekenis zijn. Gaandeweg werd me duidelijk dat er nieuwe deuren opengingen als ik ging onderzoeken waar ik echt blij van word. Daar heeft mijn coaching opleiding zeker bij geholpen. Ik besefte waarom ik bepaalde keuzes maak, hoe gedrag ontstaat en hoe mensen reageren vanuit dieper liggende patronen.
Kennismaking met het speciaal onderwijs
Via LinkedIn kwam ik de vacature ‘docent Bouwen, Wonen & Interieur (BWI)’ tegen. In het speciaal onderwijs nog wel. Mijn eerste gedachte was: hoe speciaal is speciaal? Ik dacht eerlijk gezegd aan een leeromgeving die niet bij mij zou passen en een populatie waar ik geen raad mee zou weten. Toch ging ik het gesprek aan en dat gesprek veranderde alles. Ik ontdekte dat leerlingen in cluster 4 jongeren zijn die zijn vastgelopen in het reguliere onderwijs: niet omdat ze niet kunnen leren, maar omdat het leven al té complex voor ze is geworden. Ik werd aangenomen en vanaf dat moment ben ik me nog verder gaan verdiepen in gedrag en wat daaronder schuilgaat. Een leerling is niet zomaar lastig, er is altijd sprake van een verhaal en een oorzaak.
Geen bevoegdheid, wél de motivatie
Ik had geen onderwijsdiploma, maar wel vakkennis en een enorme motivatie. Ik wilde mijn vak serieus nemen, alles leren, begrijpen en toepassen. Didactiek, pedagogiek, leerprocessen. Vandaar dat ik de lerarenopleiding ben gaan doen. In de begintijd van mijn baan als docent was ik vooral bezig met brandjes blussen, maar naarmate ik wat meer ervaring kreeg en het onderwijs beter ging doorzien, leerde ik te anticiperen in plaats van te reageren. Nu ik in mijn zesde jaar zit, heb ik eigen leerlijnen ontwikkeld, ken ik elke leerling persoonlijk en weet ik signalen vroeg te herkennen. Zodoende kan ik de energie in de groep sturen vóórdat gedrag escaleert.
Mijn fascinatie voor gedrag
Mijn interesse in gedrag vindt zijn oorsprong in mijn eigen jeugd. Als kind was ik een dromer, had totaal geen aandacht voor de lesstof. Heb daarom ook een jaar langer over de basisschool gedaan, ondanks een geweldige meester die mij met belonen wilde motiveren. Op de middelbare school ging het nog redelijk, maar op de MTS verloor ik mijn interesse compleet. Ik maakte de school niet af en werd zelfs tijdelijk het huis uitgezet. Pas in de confrontatie met zelfverantwoordelijkheid kwam de omslag. Ik ging werken en pakte daarna de studie weer op. Ik was 27 toen ik daarmee klaar was. Vanaf dat moment besefte ik dat iedereen zijn eigen tempo heeft. Dat lastig gedrag ook vaak een manier is om te overleven.
Een veilige haven bieden
Veel van mijn leerlingen hebben het thuis niet gemakkelijk en dat is zacht uitgedrukt. Het ontbreekt vaak aan veiligheid, bevestiging, waardering en aandacht. Stress is de norm. De school is dan een plek waar ze mogen zijn wie ze zijn, waar ze liefde en aandacht ervaren, waar fouten geen afwijzing opleveren maar groeikansen. Ik probeer leerlingen te leren dat er andere manieren zijn om aandacht te vragen dan spullen gooien of ruzie maken. Dat doe ik door in gesprek te gaan, door er voor ze te zijn en door heldere grenzen aan te geven. Liefdevol én duidelijk. De uitdaging is om het haakje te vinden, de vonk waardoor ze in beweging komen. Dat gebeurt als ze inzien dat ze wel degelijk iets moois kunnen maken en daarop een compliment ontvangen. Dan gaan ze uit zichzelf vragen stellen en initiatief nemen.
Positieve bevestiging
Lesgeven is prachtig, maar vraagt veel energie. Ik vergelijk het met topsport. Het zit vooral in het continu ‘aanstaan’, de emotionele alertheid: voelen, bijsturen, begeleiden. Mijn kennis van Science & Technology stelt me in staat om niet alleen traditionele houtbewerking aan te bieden, maar ook 3D-printen, lasersnijden, ontwerpen, recycling en ICT-toepassingen. Zo ontdekken leerlingen waar hun eigen interesse ligt en hoe ze iets kunnen creëren waar ze trots op kunnen zijn. Een meisje dat techniek haatte, maakt nu enthousiast T-shirts met bloemenpatronen en vraagt zelf of ze bij mij in de klas mag komen werken. In plaats van focussen op falen beloon ik succes en inzet. Het rendement daarvan is onbetaalbaar. Het gaat mij om werkhouding, weerbaarheid en verantwoordelijkheid. Zonder die basis heeft een vakdiploma geen betekenis.
